Ρατσισμός και συναισθήματα.

Δεν φοβόμαστε τους ξένους. Αυτό που φοβόμαστε είναι ο εαυτός μας.

Δεν φοβόμαστε τον άλλον ούτε επειδή είναι φτωχός, μαύρος, ισλαμιστής ή αριστερός. Φοβόμαστε τα ίδια μας τα συναισθήματα.

Η ταύτιση, το να μπαίνεις στη θέση του άλλου, είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας. Βλέπουμε κάποιον να υποφέρει και υποφέρουμε οι ίδιοι. Γελάει ο άλλος και μας πιάνει κι εμάς ανεξήγητο γέλιο, «νευρικό» το λένε οι νευρικοί. Περπατάει μια αράχνη στο χέρι το άλλου και μας πιάνει αηδία και μόνο που το βλέπουμε, σαν να περπατούσε στο δικό μας χέρι.

Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της ενσυναίσθησης. Η ενσυναίσθηση προκαλείται από τους κατοπτρικούς νευρώνες του εγκεφάλου. Είναι το νευρολογικό σημείο που μας κάνει να νιώθουμε αυτό που συμβαίνει στον άλλον.

Ένας μετανάστης, ένας πρόσφυγας, ένας κατατρεγμένος και βασανισμένος άνθρωπος, το μόνο που ζητάει είναι βοήθεια. Δηλαδή, να ταυτιστούμε με την κατάστασή του. Κι εκεί αρχίζει το πρόβλημα:

Κανείς δεν θέλει να βιώνει τρόμο. Κανείς δεν θέλει να πεινάει, να πονάει, να υποφέρει. Ποιος λοιπόν θέλει να ταυτιστεί με τέτοια συναισθήματα; Είμαστε τόσο πολύ απομακρυσμένοι από αυτά, που νομίζουμε πως δικαιούμαστε μονίμως τη χαρά. Έχουμε χτίσει ένα ψεύτικο κόσμο από «θετικά» συναισθήματα, που όταν βρεθεί κάποιος να μας θυμίσει πως υπάρχουν και τα άλλα, τα «αρνητικά», τότε απειλείται όλο το είναι μας.

Τα συναισθήματα επισύρουν διαδικασίες. Κάθε ένα από αυτά μας βάζει σε μια διαδικασία. Ο φόβος μας κάνει να κρυβόμαστε από τον άλλον. Η χαρά μας κάνει να μοιραζόμαστε, οι αγάπη μας κάνει να ενωνόμαστε με τους άλλους, το μίσος μας βάζει σε μια διαδικασία μάχης και σύγκρουσης. Οι διαδικασίες αυτές και το πέρας τους, είναι η ευθύνη που έχουμε απέναντι στα συναισθήματά μας.

Και δεν συμβαίνει μόνο με τα αρνητικά συναισθήματα. Χιλιάδες άνθρωποι μένουν για πάντα μόνοι, αρνούμενοι να μπουν στη διαδικασία του έρωτα. Να δίνεσαι στον άλλον, να τον σκέφτεσαι συνέχεια, να αναρωτιέσαι αν νιώθει το ίδιο… Τρομερά ψυχοφθόρο. Η απώθηση είναι πιο γρήγορη.

Όλοι απωθούν τα αρνητικά συναισθήματα, πόσο μάλλον να μπουν στη διαδικασία να τα βιώσουν, να τα αναγνωρίσουν και να τα αρχειοθετήσουν μέσα τους. Η απώθηση είναι ευκολότερη. Θάβουμε τον πόνο που νιώθουμε για τον άλλον, πίσω από τον διαχωρισμό. Εμείς είμαστε καλύτεροι, σε μας δεν θα συμβεί.

Κρύβουμε τον φόβο που νιώθει ο άλλος και που καθρεπτίζεται μέσα μας, πίσω από τον θυμό. Νιώθουμε θυμό, που τολμά να έρθει και να μας βάλει σε μια συναισθηματική διαδικασία την οποία ποτέ δεν μάθαμε.  Νιώθουμε θυμό που μας δείχνει την ανεπάρκειά μας.

Έτσι εξηγείται το πώς μπορεί να φοβάσαι κάποιον που δεν έχεις δει ποτέ σου. Πως γίνεται να τον μισείς, να τον θες νεκρό, να του αρνείσαι τη βοήθεια. Αυτό που θες να εξαφανιστεί δεν είναι ο ξένος, είναι το συναίσθημα που σου προκαλεί.

Γι’αυτό λέω πως δεν είμαστε ρατσιστές, ούτε ξενόφοβοι, ούτε φασίστες, ούτε Εθνικοσοσιαλιστές. Όλα αυτά προυποθέτουν το να αναπτύξεις ιδεολόγημα, ένα κοινωνικό ήθος βασισμένο στην πολιτική παιδεία και ελάχιστοι από μας το έχουν κάνει. Μην κολακεύετε τον εαυτό σας λέγοντας τάχα μου παραδεχόμενοι πως «ναι είμαι ρατσιστής, δεν τους θέλω εδώ».

    

Δεν είμαστε ρατσιστές. Είμαστε συναισθηματικά ανώριμοι. Ο συνειδητός ναζιστής είναι κοινωνικά ανώτερος από έναν συναισθηματικά ανώριμο άνθρωπο. Γιατί έχει αναπτύξει ιδεολόγημα, έστω και αυτό το μισανθρωπιστικό τερατούργημα του ναζισμού. Ακόμα και με αυτό όμως, ξεπερνά το στάδιο του ζώου, γιατί μπορεί κι ΕΠΙΛΕΓΕΙ την ταύτιση με τους άλλους φασίστες. Ένα στάδιο από το οποίο ο φόβος δεν μας αφήνει να ξεφύγουμε ποτέ.

  

Να γιατί φοβόμαστε τον άλλον. Επειδή θεωρούμε τα συναισθήματα που μας γεννά εκείνος, ως αρνητικά και κατώτερα. Αν μπορούμε να διδαχθούμε κάτι από τους πρόσφυγες, είναι η αναγνώριση των συναισθημάτων μας. Και πάνω από όλα, να θυμηθούμε ξανά το αίσθημα της φιλοξενίας, πάνω στο οποίο βασίστηκε η ανθρωπογεωγραφία αυτού του τόπου επί χιλιάδες χρόνια.